Ngẫm một hồi lâu muốn lảm nhảm đôi chút về đất Mỹ trước khi rời Dallas. Tới thời điểm hiện tại thì cũng đi khá rồi, được tới DC du lịch một tuần, thăm đủ các loại bảo tàng, nghệ thuật có, thiên nhiên có, lịch sử gián điệp cũng có nốt; được đứng trên nóc cao của tháp viết chì Washington, choáng ngợp trước cảnh toàn thành phố. Trước mặt sừng sững nhà trắng và toà quốc hội. Đối diện là đài tưởng niệm tổng thống Lincoln xây theo kiến trúc Hy lạp cổ trang nghiêm, ngay trong khuôn viên của đài tưởng niệm chiến tranh thế giới II , cùng với đài tưởng niệm cựu chiến binh trong cuộc chiến tranh Việt Nam và chiến tranh Hàn Quốc. Thiết nghĩ Abraham Lincoln là tổng thống nước Mỹ trong thời nội chiến, từ cuộc chiến trong một nước lan thành giữa các nước với nhau, rồi rộng hơn là giữa các châu lục, mà sâu xa là của hai tư tưởng chính trị xã hội đối lập tranh giành làm chủ thế giới, âu việc sắp đặt các đài tưởng niệm gần nhau cũng là hợp lí.
Dạo quanh đài phun nước cao ngất, chạm vào những bức tượng đá đẹp mê hồn. Đi dọc bức tường dài có khắc đầy đủ tên họ những người lính đã hi sinh trong cuộc chiến khốc liệt, xót xa cho bao nhiêu máu đổ và nước mắt rơi. Cay đắng thay, tất cả chung quy cũng tại cuồng vọng của con người về ngôi báu và quyền lực, làm cho cả một dân tộc mê muội đảo điên, làm cho ám khí của súng đạn, của giết chóc bao trùm cả thế giới. Huỷ hoại cuôc sống chỉ có loài người, và cứu vớt lấy cuộc sống cũng duy chỉ có loài người có thể làm được. Cuộc chiến nào cũng phải chấm dứt, rồi những chiến thắng huy hoàng dần đi vào lịch sử, những đau thương mất mát dần chữa lành bởi thời gian.
Thời kì hoà bình thịnh vượng này, những đài tưởng niệm được lập nên để lưu giữ một thời kì lịch sử đầy thương tích của nước Mỹ, để khắc ghi biết bao hi sinh cao quý vào trong tim mỗi người dân Mỹ nói riêng và khắp thế giới nói chung. Giờ đây, may mắn được đứng trước bức tượng đài nguy nga như bao du khách vui vẻ nói cười trò chuyện, thay nhau chụp đủ các kiểu ảnh kia, chỉ có thể cảm nhận tiếng kêu xé lòng đọng lại trên gương mặt khắc khổ, hằn những nếp nhăn của tượng Abraham Lincoln, cảm nhận được nỗi đau không nói nên lời trong trùng trùng điệp điệp những tấm bia mộ lạnh ngắt ở nghĩa trang quốc gia Arlington. Chiếc xe đi tour dừng chân tại nơi yên nghỉ của tổng thống John Kennedy và vợ là Jacqueline Bouvier Kennedy Onassis. Hai tảng đá cẩm thạch khắc tên người quá cố được ốp sát mặt đất, chính giữa là ngọn lửa vĩnh hằng cháy bập bùng. Cả khu vực mộ nằm lặng trong bóng mát của cây xanh. Trong khi đó, dãy đồi phía trên trải dài thảm cỏ được tỉa hoa văn như những viên gạch hoa lấp lánh trong nắng. Còn phía trước mặt là cả thành phố với tháp Washington chọc trời bồng bềnh trong mây trắng. Xa xa, thấp thoáng mái nhọn đỏ chói của lâu đài Smithsonian nổi bật giữa khu vực bảo tàng thành phố. Từ đây, có thể nhìn thấy đài tưởng niệm thế chiến II cùng với những toà nhà lộng lẫy gần khu nhà trắng quốc hội. Phóng tầm mắt xa hơn, nhìn được cả dòng sông Potomac như dải lụa xanh biếc vắt ngang qua tiểu bang Virginia và Maryland, thật là khung cảnh nên thơ so với 1 nơi như nghĩa trang. Quả thực, trong đời chưa bao giờ thấy được cảnh tượng kì vĩ đến thế! Đối diện với chiến tranh thảm khốc là cuộc sống hiện đại thanh bình. Đối diện với tội ác đen tối là ngọn lửa vĩnh hằng của lòng hi sinh quả cảm. Đối diện với cái chết là sức sống bền bỉ, mãnh liệt. Đối diện với đời người hữu hạn là thiên nhiên, đất trời vô hạn. Những công trình kiến trúc đồ sộ kia có thể đổ nát, bào mòn bởi lớp bụi thời gian nhưng tài năng và sức sáng tạo của con người là vô song. Đứng ở đây có thể cảm nhận được điều ấy rõ hơn bao giờ hết .
Rời nghĩa trang quốc gia, điểm đến tiếp theo là nhà vòm ở viện lưu trữ quốc gia (nguyên gốc là the Rotunda in the National Archives and Records Administration). Ấn tượng đặc biệt đầu tiên về nhà vòm là nhiệt độ thấp hơn nhiều so với bình thường, không khí trang trọng yên lặng tuyệt đối, khiến cho tiếng bước chân loạt soạt trên sàn đá bóng loáng rõ hơn. Toà nhà thiết kế theo một hình khối trụ với nắp hình vòm khổng lồ. Những nhân viên bảo vệ to lớn đeo cặp kính đen dày cộm, thắt lưng trang bị đầy đủ những bộ đàm phát thanh nối với head phone nhỏ gắn vào tai và mic nhỏ cài trên cổ áo. Họ gần như đứng bất động quanh khuôn viên toà nhà, thoạt nhìn cứ ngỡ là những bức tượng cẩm thạch trưng bày dọc chu vi hình tròn của nhà vòm. Ở đây, mọi ánh sáng chói được hạn chế tối đa, chụp hình flash bị cấm, sợ làm ảnh hưởng tới văn bản tài liệu. Bởi thế mà toà nhà rộng chỉ có ánh sáng nhờ nhờ từ chiếc đèn chùm cao ngút hắt lên những bức tranh trên tường. Rõ nét hơn cả là những bức tranh trên trần nhà hình vòm, không rõ được vẽ hay là chạm khắc rất cầu kì, tỉ mỉ, về thời kì Mỹ còn là thuộc địa của Anh. Trang phục của George Washington, của các quý ông quý bà, trang trí nội thất căn phòng trong bức tranh gợi nhớ đến đời sống quý tộc trong những tác phẩm văn học Anh. Tiếng loa vang dội, cho phép đoàn người thăm quan tiếp theo tiến vào khu vực lưu giữ tài liệu. Có vô số giấy tờ tài liệu quan trọng, nhưng trung tâm vẫn là bản hiến pháp hơn 200 tuổi( the US Constitution) cùng với những sửa đổi bổ sung( Amendments) kèm theo, là bản tuyên ngôn độc lập ( the United States Declaration of Independence) viết bởi Thomas Jefferson và điều khoản hiệp ước liên bang (the Articles of Confederation). Vẫn còn nhớ khi tận mắt thấy dòng chữ viết tay nắn nót trên mặt giấy vàng hoen ố, câu nói về nhân quyền nổi tiếng, xin được trích nguyên văn:
"We hold these truths to be self-evident, that all men are created equal, that they are endowed by their Creator with certain unalienable Rights, that among these are Life, Liberty and the pursuit of Happiness."
Đặt trong lồng kính dày, màu mực có nhạt nhoà, giá trị thiêng liêng của những văn bản này vẫn vẹn nguyên và được cảm nhận rõ nét đến lạ.
Một trong những toà nhà đẹp lâu đời nhất ở DC là thư viện của quốc hội (The library of Congress). Với nghệ thuật kiến trúc thời phục hưng Italia, những công trình điêu khắc tài tình bên ngoài và những bức tranh khảm ngọc trên tường, trên mái vòm, đăc biệt là bức hoạ 4 nàng tiên của 4 mùa xinh đẹp tuyệt trần, thư viện không khác gì một toà lâu đài nguy nga tráng lệ. Tay cầm của cầu thang với những tiểu thiên sứ chạm trổ hêt sức tinh vi, mỗi thiên sứ đại diện cho một nghề nghiệp, thói quen nhất định, sắp xếp theo quá trình phát triển của khoa học kĩ thuật trong đời sống hiện đại. Dưới chân cầu thang là bức tượng nữ thần bằng đồng giương cao ngọn đuốc tri thức. Ngọn đuốc tri thức soi sáng, dẫn đường cho những thành tựu, tiến bộ nhân loại.
Cầu thang phía bắc bắt đầu bởi hình ảnh một chú cò, đến người làm vườn với cào và xẻng, đến nhà côn trùng học đang bắt bướm. Kế đến là một sinh viên chăm chú đọc sách ngay cạnh máy đánh chữ, bên trên là vali tài liệu và báo. Giữa cầu thang, song song hai bên là hai tiểu thiên sứ tượng trưng cho châu Âu và châu Á. Sau đó là hai thiên sứ trong tạo hình nhà soạn nhạc và thầy thuốc, trong tay cầm cối và chày giã thuốc. Trên nữa là thiên sứ đang cầm ống nghe điện thoại, vì sao luồng điện sáng rực trên đôi lông mày, đó là thiên sứ thợ điện. Trên đỉnh cầu thang là hình ảnh nhà thiên văn học bên cặp kính viễn vọng; kỉ nguyên chinh phục vũ trụ biểu tượng cho đỉnh cao tri thức loài người.
Cầu thang phía nam toà đại sảnh bắt đầu bằng hình ảnh người thợ máy với kìm và bánh xe răng cưa; kết thúc bằng hình tượng tiểu thiên sứ làm đầu bếp. Giữa cầu thang là hai thiên sứ biểu tượng cho châu Phi và châu Mỹ. Xen lẫn nhưng thanh vịn được khắc chạm kì công vắt vẻo những tiểu thiên sứ người lính, nhà hoá học, ngư dân, nông dân với cành lúa mì và lưỡi liềm, thợ săn với súng và chú thỏ, thần rượu thành Rome đang cầm cốc rượu. Mải ngắm cảnh, không mấy chú ý đến lời của hướng dẫn viên du lịch nên không hiểu cặn kẽ về ý nghĩa của vị trí các tiểu thiên sứ. Sau này nhớ lại thì lờ mờ đoán, có lẽ chiếc nôi của nền văn hoá nhân loại, những thành tựu khoa học đều bắt nguồn từ hai châu lục Á và Âu. Nông nghiệp, lâm nghiệp, trồng trọt, săn bắn gắn liền với Phi Châu hoang dã. Còn việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất và tiêu dùng để phục vụ đời sống vật chất, tinh thần, chăm sóc sức khoẻ con người diễn ra trên vùng đất mới phì nhiêu, màu mỡ phong phú tài nguyên-châu Mỹ.
Bên cạnh những công trình kiến trúc điêu khắc trang trí tinh xảo, toàn thư viện quốc hội khiến người ta ngạt thở bởi kho sách khổng lồ với trên 130 triệu đầu sách. Phần lớn của thư viện là toà nhà Jefferson, vốn trước kia là thư viện cá nhân của tổng thống Thomas Jefferson với trên 6000 sách truyện các loại, được tổng thống bán cho Quốc hội vào năm 1815. Phòng đọc sách chính nằm trong toà nhà Jefferson, mà tới được lối vào chính phải vòng vèo qua đủ các ngõ cua, hệt như đang đi trong mê cung vậy. Sau hai lần hỏi đường, qua không biết bao nhiêu lớp phòng dành riêng cho sinh viên làm research, cuối cùng cũng đến được phòng đọc sách chính ở trung tâm. Phòng đọc sách mở cửa cho tất cả moi người. Đặt chân vào phòng cứ ngỡ như đang ở bảo tàng Louvre ở Paris trong mấy cảnh phim "Mật mã Davinci". Mọi thứ trong phòng đều bằng gỗ, toát lên vẻ cổ kính, sang trọng. Những giá sách cao ngất xếp thành những hình rẻ quạt bọc lấy giảng đường chính, thiết kế giống như trong rạp hát. Mái vòm được nạm bởi bức bích hoạ hình tròn bao gồm các quốc gia và từng thời kì trong quá trình tiến hoá của nền văn minh. Đứng ngay trung tâm phòng đọc, nhìn lên chính tâm bức hoạ, thấy ngây ngất trước sự hoà điệu tuyệt vời của tri thức khoa hoc và tri thức nghệ thuật.
Trước khi ra về, không quên làm thẻ thư viện. Mân mê chiếc thẻ có thời hạn 2 năm trong tay, bâng khuâng nghĩ sẽ chẳng bao giờ có cơ hội dùng tới nó.
DC là một thành phố nhỏ, những thắng cảnh du lịch như bảo tàng, các đài tưởng niệm cho đến khu vui chơi giải trí, khu phố mua sắm thường co cụm gần nhau. Vì thế trên đường phố chủ yếu là người đi bộ, những đường ưu tiên cho người đi bộ nhiều hơn làn đường dành cho xe hơi. Nếu phải đi xa, hầu hết mọi người dùng tàu điện ngầm. Sau những chặng cuốc bộ dài, chân cẳng rã rời thì không gì bằng được ngồi trên tàu điện gật gà gật gù theo tiếng xình xịch của bánh xe lướt trên đường ray. Những khi đứng chờ tàu, đôi mắt vô hồn nhìn về phía đường ray dài hun hút, tâm trí vẫn còn lãng đãng một cảnh tuợng kì thú nào đó ở viện bảo tàng vừa ghé qua. Một nét độc đáo trong khoang tàu điện ngầm là tường trần được tạo nên bởi vô số viên gạch hình thoi trông vô cùng lạ mắt.
Thích thú nhất là đôi khi đi bộ trên đường lại có một chiếc xe buýt hai tầng chạy ngang qua. Xe này dành riêng cho các tour du lịch nên được trang trí màu sắc rất sặc sỡ. Khách sạn cả đoàn ở có tên là "Renaissance Hotel", nằm ngay cạnh khu căn hộ dành riêng cho sinh viên trường đại học George Washington. Bệnh viện và trường đại học George Washington rất gần khách sạn, chỉ cách hai dãy nhà. Sáng nào cũng vậy, cả đoàn đi bộ ra trạm xe điện ngầm đối diện bệnh viện, rồi từ đó đi khám phá thành phố và thường thì mãi cho đến chiều muộn mới trở về khách sạn. Khoái nhất là hai hôm đi dọc khu mua sắm George Town. Phố George Town nằm khá xa khách sạn, phải ít nhất 25-30 phút đi bộ. Thế nhưng khi vuợt qua cây cầu, và ánh đèn màu rực rỡ lọt vào tầm mắt thì bao nhiêu mệt mỏi đều tan biến. Có thể nói George Town (GT) là khu phố mua sắm ngoài trời, các cửa hàng xếp dài hai bên dọc theo đường chính. Sức thu hút của GT không phải là những toà nhà đồ sộ, sang trọng như những shopping malls thông thường mà là ở sự sầm uất của nơi đây. Tối đến, các du khách từ khắp nơi như đổ dồn về đây, đường phố nườm nượp người qua lại, tiếng nhạc xập xình từ các cửa hiệu hoà vào tiếng nói cười, chuyện trò rôm rả. Đây là cơ hội để những chàng, những nàng diện những bộ cánh, bộ váy xinh nhất, những cặp đôi nắm tay nhau tình tứ, những teen girls váy yếm điệu đà tung tăng nhảy nhót. Teen boys trong các loại trang phục kì quái, quần ống rộng thùng, áo đầy hoạ tiết nhức mắt, chả rõ là ngắn tay hay dài tay, thường rất ồn ào, huýt sáo, hát hò ầm ĩ. Thi thoảng, có vài nhòm thanh niên thổi kèn, đánh trống in ỏi, rồi lăn ra cười sằng sặc. Ấy vậy mà mọi người ai nấy đều bình thản tiếp tục cuộc hành trình, không chút mảy may bận tâm. Ở đây là thế, ai muốn làm gì thì làm, miễn là không động chạm đến quyền lợi của người khác, một biểu hiện của dân chủ chăng? Tặc lưỡi, thầm nghĩ, sao cũng được, chả ai để ý đến ai, không phải chú ý người khác suy nghĩ gì, thế lại hay. Có những gia đình đi du lịch cùng nhau hết sức vui vẻ và đầm ấm, cha bồng con trên vai, mẹ đẩy chiêc nôi có em bé đang mút sữa thật đáng yêu. Thoáng chạnh lòng nhớ nhà, bỗng ánh mắt bắt gặp nụ cuời tươi rói của một bé gái khoảng chừng 3 -4 tuổi; dưới mái tóc hoe vàng, đôi mắt xanh thẳm mở to, đầy vẻ bỡ ngỡ pha lẫn với thích thú trước gian hàng búp bê đẹp mắt. Cố khắc sâu nụ cười ấy vào trong tâm khảm để ngăn dòng hoài niệm chực tràn về. Con đường GT tưởng như dài vô tận, đi mãi mà không hết. Có đủ các cửa hàng hiệu, từ quần áo, giày dép, nữ trang, đến nhà sách Barnes and Nobles thật lớn. Các cửa hàng mua sắm xen kẽ với những nhà hàng, tiệm cà fê, quán kem, thậm chí là gian hàng bói toán (psychic reading, $5/hand) Đến GT mới hiểu được sức hấp dẫn của window shopping. Hai đêm liền dạo khắp các khu mua sắm, không ghé 1 cửa tiệm nào cụ thể , chỉ cần ngắm cách trưng bày qua cửa kính là đủ thích mê tơi.
Không muốn rúc vào căn phòng máy lạnh của khách sạn, cố ý lưu lại GT cho đến khi vắng người hơn, đường phố bớt tấp nập hơn. Nhạc nhẹ và chậm dần, nhiều cửa hiệu bắt đầu tắt đèn. Khi ấy mới chú ý thấy GT mang vẻ đẹp nên thơ, huyền ảo của ánh đèn vàng dìu dịu. Sau này, một trong những hình ảnh cuối còn đọng lại trong tâm trí trước khi máy bay cất cánh rời khỏi sân bay DC là khu phố GT lấp lánh mờ ảo trong làn sương đêm...
Sáng sáng, dậy lúc 5 giờ , khi mọi người trong đoàn còn đang ngủ say. Tiết trời buổi sáng mát mẻ, trong lành. Khác với Dallas, những khu phố ở DC sạch và đẹp, hiền hoà dưới bóng mát của tán cây cổ thụ dọc 2 bên đường. Thảnh thơi dạo bước trong vài khu phố nhỏ quanh khách sạn, qua những căn hộ chung cư, toà tháp cao ốc của 1 công ti, nhà hàng Nhật gần đấy. Tất cả nằm im lìm trong màn sương sớm, song trời đã trong và xanh lắm. Lạc chân tới một công viên nhỏ, bức tượng George Washington trên lưng ngựa, oai phong, lẫm liệt giữa đài phun nước. Ở bốn góc là những cột trang trí hoa văn đường diềm, trên đỉnh là tượng chim bồ câu cách điệu đậu hờ trên bồn nước. Bất chợt, bồ câu ở đâu sà xuống, đậu kín trên nóc cột. Những chú chim giống như loài sáo, toàn thân đen tuyền, mạnh bạo đậu trên thảm cỏ xanh mướt ngay dưới chân. Chẳng mấy chốc, không gian rộn ràng tiếng chim. Hít vào thật sâu mùi ngai ngái của cỏ non buổi sớm, thật khoan khoái và dễ chịu. Cứ thế, đứng ngắm chim chóc tíu tít với cỏ lá, với mây trời cho đến khi ánh nắng nhuộm vàng những mái ngói nâu đỏ; khi âm thanh của xe hơi vùn vụt trên đường át hẳn tiếng đài phun nước róc rách và tiếng chim ríu rít trong lá hòa lẫn với tiếng nói cười của người qua lại.
Sáng sáng, xuống ngồi ở quán bar bên dưới khách sạn. Nhấm nháp tách cafe nóng, không chúi đầu vào tờ tin tức buổi sáng mà lơ đễnh quan sát đường phố DC thời điểm bắt đầu ngày mới. Đầu óc trống rỗng, tâm trạng bình thản, góc phố ấy trở nên quá đỗi bình dị: bước chân hối hả của một người mặc bộ com lê, tay xách chiếc vali, liên tục nhìn đồng hồ vẻ rất sốt ruột trong lúc chờ đèn đỏ; tiếng bóp còi của một người lái xe nóng tính, không kìm được, anh ta chòi đầu ra ngoài cửa xe kêu la ơi ới, nghe ko rõ; một bà mẹ dắt đứa con thơ tới trường, một đoàn du lịch theo tour lục tục rời khách sạn. Một thanh niên với ba lô trên vai, vẻ mặt đăm chiêu, đôi mắt sâu đầy suy tư, bước chân hững hờ trên vỉa hè, tự hỏi ko biết anh là người ở đây hay cũng là khách từ phương xa đến thăm, cũng đang lặng lẽ đắm say trong thú dạo bộ thanh tao lúc bình minh? Lạ lùng thay, hoạt động náo nhiệt của đường phố DC buổi sớm mai ấy khiến cho trái tim của người con xa xứ rung lên một mối giao cảm ko gọi được tên. Tất cả đều gần gũi, thân quen, ngỡ như đã gắn bó với mảnh đất này từ lâu. Sau này, lắm lúc rất muốn những buổi sáng thảnh thơi ở DC, thèm cho lồng ngực căng đầy khí trời mát rượi, thèm cảm giác vị đắng cafe nơi đầu lưỡi, thèm cho tâm hồn được lang thang tới những khu phố lạ, giăng kín một màn sương mờ ảo...
Phần lớn thời gian ở DC, cả đoàn đi thăm các viện bảo tàng. Riêng ở khu lâu đài Smithsonian đã có 19 bảo tàng và hơn 9 trung tâm nghiên cứu lớn nhỏ khác nhau. Trong 1 tuần ngắn ngủi, quẩn quanh ở Smithsonian mà chỉ đến thăm được một vài bảo tàng tiêu biểu. Thế mà bây giờ cũng không thể nhớ cụ thể, không thể kể hết tên những viện bảo tàng đã từng ghé qua. Chỉ biết là đi đến đâu cũng phải trầm trồ, thán phục vì tầm quy mô của chúng. Nhìn từ phía ngoài, mỗi bảo tàng là một công trình kiến trúc, điêu khắc đẹp, khi vào bên trong thì mỗi nơi một khác. Trong khi bảo tàng nghệ thuật Smithsonian ( Smithsonian American Art Museum) được bài trí sang trọng, cổ kính thì bảo tàng hàng không và vũ trụ quốc gia( National Air and Space Museum) mang hơi hướng hiện đại với hệ thống thang cuốn, cửa kính sáng choang, hoa văn trang trí trên tường, trên trần sáng nhẹ, vui tươi. Mọi người đều bị cuốn hút bởi những mô hình máy bay, tàu vũ trụ khổng lồ treo trên trần nhà hoặc rải rác trong khuôn viên toà nhà. Những mô hình máy móc nhỏ hơn được phân thành từng khu vực cho khách tham quan. Có những phòng thử làm phi công rất thú vị, ngồi trong mô hình máy bay nhưng cảm tưởng đang ở độ cao 5000 ft, bắt được tín hiệu từ trạm kiếm soát mặt đất, theo dõi áp suất khí quyển, vận tốc bay, đường bay. Chỉ là một trò chơi được mô phỏng như thật mà trống ngực đánh thình thịch, túa cả mồ hôi hột. Không ham máy móc lắm, nên tách ra khỏi đoàn, lang thang đến "planet corner". Ôi chao là thích, những mô hình hệ mặt trời vô cùng sống động, có trưng bày cả những mẫu đá từ các hành tinh. Nguyên 1 phòng trưng bày phụ dành cho sao Hoả với đủ các bức ảnh chụp hành tinh này từ trái đất, các lọai tài liệu, mô hình núi lửa, những chiếc tàu vũ trụ được phóng lên sao Hoả, một vài đoạn phim quay chậm cảnh phóng tên lửa vụ trụ và cách đọc thông tin gửi về qua bộ vi tính xử lí đặc biệt.
Bảo tàng lịch sử thiên nhiên quốc gia (National Museum of Natural History) thuộc loại lớn nhất, có các khu dành riêng cho động vật, thực vật, từ đó chia nhỏ thành động vật đã tuyệt chủng qua các thời kì, rồi phân thành bộ, lớp, loài, thực vật cũng tương tự , từ hoá thạch của các loài hoa cổ xưa nhất cho đến loại cây được phát hiện mới nhất. Chính giữa lối vào là hoá thạch của 1 con voi mamút khổng lồ, hành lang bên phải dẫn đến Ocean's World, bao gồm toàn bộ đời sống sinh vật đại dương, hành lang bên trái đưa khách tham quan trở về kỷ Jurah với hoá thạch của đủ các loài khủng long, chim cổ, thằn lằn cá và các loại dương xỉ cổ thụ. Còn hành lang chính giữa là thế giới của động thực vật ngày nay ở các môi trường sống khác nhau, rừng nhiệt đới, ôn đới, châu Phi, Châu Mỹ, hay những vùng khí hậu cực kì khắc nghiệt như hoang mạc, bắc cực...Thích nhất là lạc vào thế giới sâu bọ côn trùng trên tầng hai, được ngắm đủ các loài bướm sặc sỡ, những côn trùng chuyên nguỵ trang, các loài ong, kiến. Trừ một số loài đã tuyệt chủng hoặc hiếm có, hầu hết các loài khác được nuôi trong lồng kính, du khách có thể quan sát sinh vật ăn, ngủ, săn mồi…Tóm lại, cực kì thú vị. Cũng ở trong tòa nhà này, được tận mắt chứng kiến viên kim cương huyền thoại Hope Diamond và vô vàn đồ trang sức đá quý các loại. Vàng bạc, kim cương thì giá trị thật, song vẫn thích ngắm đá sapphire hơn, luôn cho rằng đó là tinh hoa của lòng đất. Những mẫu đá đủ màu sắc và kích thước khác nhau, cả gian trưng bày lung linh muôn ngàn sắc màu, phản chiếu lẫn nhau trong ánh sáng trắng tạo bởi lớp gương bạc. Cứ ngỡ như bỗng hóa thành tí hon, lạc vào ống kính vạn hoa, mỗi lần xoay kính là một vườn hoa sặc sỡ hiện ra, lấp lánh kì diệu, nào là huyết dụ, xanh ngọc dịu dàng, hay thăm thẳm màu lam, nào là vàng nhạt, tím thẫm, đỏ thắm, và ko thể thiếu ánh pha lê trong suốt. Dù là hình những tảng đá thô kệch, những ngọn núi nhỏ lởm chởm gai nhọn hay là những hình tam giác, lục giác được chạm khắc tinh xảo, sapphire nào cũng lấp lánh sắc cầu vồng đẹp lạ thường. Suy cho cùng, trừ khi dùng để làm nữ trang, tức là để phô diễn vẻ bề ngoài ra, ngẫm thấy ngọc tinh hay ngọc thô gì thì cũng đều là ngọc cả, đều là cái chất ngọc đẹp ngất ngây hồn người!
Trên đường đến bảo tàng lịch sử quốc gia (The national museum of American history), thực sự ko hào hứng cho lắm, chả trông đợi gì hơn ngoài những trang sử dày đặc những chuỗi sự kiện và những bức ảnh đen trắng chụp từ trong sách hay nhưng mẫu vật súng ống, kiếm giáo thời xưa. Ấy thế mà tòa nhà lớn vượt sức tưởng tượng, còn lớn hơn cả bảo tàng lịch sử thiên nhiên cơ. Cứ mỗi lần nghĩ là đã đi hết thì lại phát hiện ra những phòng trưng bày mới, mải đi quên hết cả lối ra, hậu quả là lạc trong bảo tàng cả giờ đồng hồ. Mà nói lạc cũng không hẳn chính xác, lạc mà mải vui thú với tranh ảnh, lạc mà còn kịp xem được đoạn film tài liệu hấp dẫn, lạc mà miễn cưỡng phải quay trở về khi chưa đi xem được hết. Gần như cả một tầng lầu dành cho chân dung và tiểu sử của các đời tổng thống Hoa Kỳ, được ghi chép và ốp trên tường cực kì chi tiết. Đi xuống dốc nhỏ dẫn tới khu vực lịch sử phát triển và hình thành quốc gia, từ khi chỉ là những khu lãnh địa của người thổ dân đến những tháng năm thuộc địa nước Anh và sau nội chiến 1865 và hai cuộc chiến tranh thế giới, nước Mỹ đã trở thành cường quốc ra sao. Nói nôm na là bảo tàng này bao hàm các bảo tàng còn lại, thế mới hiểu được nó tầm cỡ thế nào. Đặc biệt ấn tượng với gian trưng bày lịch sử phát triển quốc kì và bài hát quốc ca của Mỹ-"The star-spangled banner" Bài hát vang vọng khắp đường hầm tối, và mọi khách tham quan đều im lặng, có người cúi đầu mặc niệm, có người nghiêm trang, tay đặt lên ngực, môi mấp máy không thành tiếng. Ra khỏi đường hầm, đến gian lịch sử xe hơi gắn liền với phát triển máy móc và đời sống nhân dân. Gian này rộng vô cùng với đủ các loại xe, đời xe. Những mô hình xe cổ của Anh nhỏ xíu thường thấy ở những cửa hàng lưu niệm bỗng chốc hóa khổng lồ; một vài nơi, khách tham quan được ngồi hẳn trong xe, trẻ con leo lên leo xuống đầy thích thú. Cả đoàn đi thử một đoạn nhỏ trên chiếc xe buýt cổ, có cả mô hình người lái xe và bác soát vé rất sống động. Trong xe chiếu một đoạn tin ngắn những quý bà, quý ông, thành phố DC ngày xưa chỉ lèo tèo hai bên trục đường chính vài quán rượu và cửa hàng nhỏ, y hệt như những trang truyện tranh Lucky Luke từng đọc hồi bé. Bây giờ đôi khi muốn xem lại những hình vẽ ngộ nghĩnh, nhớ hình ảnh chàng cao bồi đơn độc rêu rao hát trên lưng chú ngựa Jolly Jumper đi về phía mặt trời lặn.
Thoáng nghĩ đến ngày trở về với hoang mạc Texas nóng bỏng "The Lone Star state". Ngày xưa thích lắm những cuộc phiêu lưu mạo hiểm, bị lôi cuốn bởi những cuộc đọ súng hồi hộp đến ngưng thở; ngày xưa sao mà khoái cuộc sống cao bồi lang thang một mình, tự do tự tại, ngày thì đi bắt cướp ngân hàng, giúp đỡ dân lành, đêm đến, lấy cỏ dại làm nệm, lấy sao trời làm chăn... Ấy là ngày xưa, xa lắm rồi, giờ lại thích những chiều yên ả bên bờ hồ trong công viên, ngại đọc truyện hình sự, trinh thám; giờ khao khát bữa ăn gia đình ấm cúng, ngày đi học, tối về vùi mình trong chăn, giây lát thẫn thờ mơ màng với một truyện tình lãng mạn sẽ đi theo vào giấc mộng.
Dòng suy nghĩ miên man cắt đứt bởi tiếng còi inh ỏi, mọi người lần lượt xuống xe.
Cũng ở bảo tàng, còn được ngắm cả bộ sưu tập váy dạ hội và nữ trang của các phu nhân tổng thống, có miêu tả thiết kế váy, chất liệu dệt may và ý nghĩa của chiếc váy phù hợp với mỗi dịp lễ khác nhau như thế nào. Nhắc đến lịch sử ẩm thực thì không thể không nhắc đến Julia Child với nghệ thuât nấu ăn kiểu Pháp đặc sắc. Trong bảo tàng lưu giữ toàn bộ căn bếp của Julia, tất cả các dụng cụ làm bếp được xếp gọn gàng trong gian phòng nhỏ xinh, tường sơn một màu xanh lá nhạt hết sức trang nhã; bộ bàn ăn gỗ đẹp giản dị, trên có đặt 1 bình hoa tươi, 1 lẵng trái cây và 1 giỏ bánh mì. Biết tất cả là để trưng bày nhưng vẫn như ngửi được mùi bánh nưởng mới ra lò thơm lừng, nghe được tiếng mỡ xèo xèo trên chảo, cảm được ko khi gia đình quây quần trong bữa ăn tối. Tưởng như Julia vừa mới bận rộn với những công thức mới của mình và khi những món ăn sẵn sàng thì căn bếp lại trở về gọn gàng ngăn nắp như thế. Ngẫm cũng lạ, nếu có dịp dạo những cửa hàng trang trí nội thất ở đây sẽ thấy những căn bếp đẹp như trong mơ, trang bị đầy đủ mọi đồ dùng, bếp ga, lò vi sóng, lò nướng hiện đại, sàn bếp ốp đá láng bóng, bàn ăn với đèn chùm lộng lẫy, rèm cửa sổ ca rô hài hòa với màu giấy dán tường. Tất cả là 1 tổng thể hoàn hảo. Bếp đẹp là thế, song mấy ai có thời gian lo chuyện bếp núc, nấu ăn ở nhà. Thường là những mẩu bánh nuốt vội khi đang lái xe trên đường, những bữa ăn tạm bợ vào tối khuya sau 1 ngày làm việc tất bật. Bởi thế mà ở đây fast food choán gần hết văn hóa ẩm thực , những bảng hiệu lớn "on-the -run" hay "drive- through" mọc lên ngày càng nhiều. Phải chăng cũng vì thế mà những căn bếp xinh càng được trân trọng. Còn những lúc rảnh rỗi hiếm hoi thì người Mỹ rất thích xem những chuyên mục ẩm thực, ghi chép những công thức hay mà không chắc sẽ có dịp dùng đến. Nghe những tiếng trầm trồ khen ngợi, những cái chép miệng tiếc rẻ, có thể hiểu thưởng thức những món ăn ngon qua màn ảnh nhỏ là đủ dể cho họ mãn nguyện rồi. Thế mới thấy được vì sao ko khí ấm cúng của gian bếp Julia Child được nhấn mạnh, và Julia thì rất đỗi quen thuộc với người Mỹ đến vậy. Từ những ngày còn chập chững biết đi, tuổi thơ mỗi người dân Mỹ gắn liền với những tối xem Julia child 's show trên tivi cùng với bố mẹ. Có thể nói Julia Child's Kitchen mang ý nghĩa lịch sử và xã hội sâu sắc. Ngày nay, kênh Food Network chiếu những chương trình ẩm thực 24/7 nhưng không ai có thể quên đầu bếp Julia Child khéo léo, lại vô cùng hài hước. Julia vừa làm bếp vừa nói liên tục không ngớt, cách ví von ngộ nghĩnh của người đầu bếp luôn mang lại tràng cười giòn giã từ phía khán giả. Hôm thăm bảo tàng, cả đoàn ở gian bếp và xem lại một chương trình của Julia Child cả vài giờ đồng hồ liền mà không biết chán. Mọi người tụm lại đông kín, hết ghế ngồi thì đứng xem, trẻ con ngồi mỏi thì nằm luôn trên sàn nhà. Người lớn cũng chả buồn nhắc nhở, ai cũng dán mắt lên màn hình. Mà quả thực, Julia Child 's là TV show hấp dẫn nhất từ trước đến giờ. Nhớ mãi giọng khàn khàn đặc trưng của julia "Then give the chicken a butter massage!" khiến mọi người cười nghiêng ngả, và để lại 1 ấn tượng thật khó phai! Nụ cười theo mãi đến tận khi ra về và sau này lâu lâu lại cười một mình khi nhớ đến Julia Child "Bon Appetit!"
Có một điều hay là, ngoại trừ bảo tàng gián điệp quốc tế (International Spy Museum) , hầu hết các viện bảo tàng, đài tường niệm ở DC đều mở cửa miễn phí cho khách tham quan. Thế nhưng bảo tàng nào cũng có một gift shop bày đủ các mặt hàng lưu niệm đẹp mắt. Thường thì, sau mỗi tour thì các cửa hàng này đông nượp khách. Và cũng phải kể đến những nhà hàng, tiệm cà phê trong bảo tàng, với giá cắt cổ. Hiểu đó là một nghệ thuật kinh doanh, lẽ dĩ nhiên là cần có nguồn tài trợ để tu sửa và phát triển những bảo tàng này. Với những bảo tàng tầm cỡ thế này, mà lại không có doanh thu tiền vé vào cửa, mà luôn duy trì và có xu hưởng mở rộng, phát triển hơn nữa, chắc chỉ có ở đây -the United States of America- Hoa Kỳ .
Một tuần ở DC đọng lại vô kể những khoảnh khắc đáng nhớ. Lúc này đây, cái nóng hừng hực ở Dallas làm cho đầu óc có phần mụ mị, trí nhớ có phần lộn xộn. Càng nghĩ càng tiếc đã ko kể cho bạn nghe sớm hơn về DC, khi mà cảm xúc còn tươi nguyên, kí ức còn rõ nét. Song, khi đặt bút viết những dòng nghuệch ngoạc này thì dường như tháp viết chì hiện ra ngay trước mắt, và lòng tràn ngập màu xanh thanh bình... Đứng ở sân bay Washington, nhìn những động cơ máy bay phóng lên trời cao qua cửa kính, đã thầm hứa sẽ quay trở lại, sẽ lấp đầy những khoảng trống trên trang Kỉ Niệm.
Còn hôm nay, viết bởi muốn chắt chiu những giọt xúc cảm vào sâu thẳm con tim …